Sıradan bir tatilin ardından yıllar süren bir sağlık mücadelesi başladı. 2007 yılında Hindistan’a üç aylık bir geziye çıkan 42 yaşındaki Galli kadın Lowri Denman’ın beyninde, yıllar sonra 38 parazit tespit edildi. Doktorların “nörosistiserkoz” teşhisi koyduğu tabloya, kadının bu ülkede kaptığı düşünülen domuz tenyası neden oldu. Vaka, tatil dönüşü ihmal edilen belirtilerin ne kadar ciddi sonuçlar doğurabileceğini gözler önüne serdi.
Uzun süre gizli seyreden ve şiddetli baş ağrıları, nöbetler ve psikoza kadar varan belirtilerle ortaya çıkan bu nadir hastalık, hijyen ve gıda güvenliğinin hayati önemini bir kez daha hatırlattı. İşte bu çarpıcı vakanın detayları ve nörosistiserkoz hakkında bilinmesi gerekenler.
Her Şey Nasıl Başladı?
Aktarılan bilgilere göre Lowri Denman, bir şeylerin ters gittiğini ilk kez 2010 yılında, tuvalete gittikten sonra yaklaşık bir metre uzunluğunda bir tenya (şerit) fark ettiğinde anladı. Ancak ilk dışkı testlerinde kaygı verici bir sonuç çıkmayınca hayatına devam etti.
Bir yıl içinde şiddetli baş ağrıları başladı ve 2011’de ilk nöbetini geçirdi. Konuşmakta güçlük çektiğini ve kendine geldiğinde bir ambulansta olduğunu anlatan Denman’ın durumu, yapılan tomografi ve MR taramalarıyla netleşti.
“Beyninizde 38 Parazit Var”
Tarama sonuçlarının ardından hastaneye çağrılan Denman’a doktoru, beyninde 38 parazit bulunduğunu söyledi. Kadın, bu haberi annesiyle birlikte büyük bir şaşkınlıkla karşıladığını aktardı.
Başlangıçta durumun, kedi dışkısıyla temas yoluyla bulaşan bir başka enfeksiyon olabileceği düşünülse de geçirdiği nöbetin de değerlendirilmesiyle detaylı incelemeler sonucunda kesin teşhis nörosistiserkoz olarak konuldu.
Yıllar Süren Tedavi Süreci
Denman’ın tedavi yolculuğu uzun ve zorlu geçti. Sürecin başlıca aşamaları şöyle özetlenebilir:
- İlk teşhisin ardından iki hafta hastanede kalarak parazit önleyici ilaçlar ve steroid tedavisi aldı.
- Tedavi birkaç yıl işe yaradı ancak beyindeki parazitlerin etrafında büyük şişlikler geliştiği tespit edildi.
- Vücudunda uyuşma ve karıncalanma başladı. Bir dönem işini bırakmak zorunda kaldı.
- Bir nöropsikiyatri hastanesinde altı hafta tedavi gördü.
- 2017’den bu yana nöbet geçirmedi ancak ömrünün geri kalanında epilepsi ilaçları kullanacak. İşine ancak 2022’de dönebildi.
Bugün sağlığına büyük ölçüde kavuşan Denman, yaşadıklarının ardından bu hastalık konusunda toplumsal farkındalık yaratmak istediğini belirtiyor.
Kendisini tedavi eden bulaşıcı hastalıklar uzmanı da bu vakanın bir hekimin kariyeri boyunca çok nadir karşılaşabileceği türden olduğunu vurguluyor.
Nörosistiserkoz Nedir?
Nörosistiserkoz, “Taenia solium” adı verilen domuz tenyasının larvalarının beyin ya da omurilikte kistler oluşturmasıyla ortaya çıkan, hastalığın en şiddetli formudur.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) tahminlerine göre dünya genelinde yaklaşık 8,3 milyon kişi bu hastalığın belirtili veya belirtisiz formunu taşıyor. Hastalık, yaygın görüldüğü bölgelerde epilepsinin önlenebilir başlıca nedenlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Nasıl Bulaşır?
Bulaşma konusundaki en kritik yanlış anlama, hastalığın doğrudan az pişmiş domuz eti yemekle beyne yerleştiği sanısıdır. Süreç aslında şöyle işler:
- Kişi, çiğ veya az pişmiş enfekte domuz eti yiyerek bağırsağında tenya taşımaya başlayabilir.
- Paraziti taşıyan kişi, dışkısıyla mikroskobik yumurtaları yayabilir.
- Tuvalet sonrası eller yeterince yıkanmazsa, bu yumurtalar yiyeceğe veya suya bulaşarak başka kişiler tarafından yutulabilir.
- Vücuda giren yumurtalar larvalara dönüşerek kaslar, gözler ve beyin gibi organlarda kist oluşturabilir.
Korunmak İçin Ne Yapmalı?
Uzmanlara göre bu tür parazit enfeksiyonlarından korunmanın yolu büyük ölçüde hijyen ve gıda güvenliğinden geçiyor. Etleri iyice pişirmek, tuvalet sonrası ve yemek öncesi elleri sabunla iyice yıkamak, hijyen koşullarının belirsiz olduğu bölgelerde güvenli su ve iyi yıkanmış gıda tüketmek başlıca önlemler arasında.
Özellikle hastalığın yaygın görüldüğü bölgelere seyahat edenlerin bu konuda daha dikkatli olması öneriliyor. Parazit hastalıkları ve korunma yolları hakkında resmi bilgiye T.C. Sağlık Bakanlığı ve Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü üzerinden ulaşılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Beyinde 38 parazit bulunan kadına ne oldu?
2007’de Hindistan’a giden 42 yaşındaki Lowri Denman’ın beyninde 38 parazit tespit edildi ve nörosistiserkoz teşhisi konuldu. Yıllar süren tedavinin ardından sağlığına büyük ölçüde kavuştu. 2017’den beri nöbet geçirmiyor ancak ömür boyu epilepsi ilacı kullanacak.
Nörosistiserkoz nedir?
Nörosistiserkoz, domuz tenyası (Taenia solium) larvalarının beyin veya omurilikte kistler oluşturmasıyla gelişen ciddi bir enfeksiyondur. Şiddetli baş ağrısı, nöbet ve nörolojik belirtilere yol açabilir; yaygın olduğu bölgelerde epilepsinin önemli bir nedenidir.
Beyindeki parazit nasıl bulaşır?
Parazit yumurtaları, genellikle enfekte bir kişinin dışkısıyla yayılır ve yetersiz el hijyeni sonucu bulaşan gıda ya da suyla ağız yoluyla alınır. Vücuda giren yumurtalar larvaya dönüşerek beyin dahil çeşitli organlarda kist oluşturabilir.
Beyindeki parazitten nasıl korunulur?
Korunmanın temeli hijyen ve gıda güvenliğidir: etleri iyice pişirmek, tuvalet sonrası ve yemek öncesi elleri sabunla yıkamak, hijyeni belirsiz bölgelerde güvenli su ve iyi yıkanmış gıda tüketmek en önemli önlemlerdir.
